Het Nationaal Congres Beheer Openbare Ruimte 2024 op donderdag 11 april is dé kennis- en ontmoetingsplek voor professionals die werkzaam zijn in het ontwerp, beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Centraal staat ‘Transformeer de openbare ruimte, begin vandaag’, waar we aan de hand van theorie en praktijkervaringen uitgebreid op in gaan. Daarnaast bieden we volop ruimte om te netwerken met vakgenoten en organisaties.
De deuren van de Koepel staan vanaf 9.00 uur voor je open. Praat onder het genot van een kop koffie alvast bij met je vakgenoten, ontmoet nieuwe vakgenoten of neem alvast een kijkje in de Koepel.
Ooit was De Koepel een strafgevangenis. Een bijzondere plek voor een congres die echt het ontdekken waard is. Schrijf je (optioneel) in voor een rondleiding en laat je door een insider meevoeren met de geschiedenis van De Koepel. De rondleiding start 's morgens om 9.00 of om 9.30 uur en duurt maximaal een half uur. 's Middags heb je nog twee momenten om aan te sluiten, om 12.00 of om 12.30 uur.
Dagvoorzitter Rutger Mollee en de gastgemeente Haarlem en gastgemeente Zandvoort heten je welkom en trappen deze elfde editie van NCBOR af.
Wat kun je ondermeer verwachten?
Naast de gebruikelijke pauzemomenten bieden we je graag een extra mogelijkheid om te netwerken. Tijdens deze netwerkactiviteit ontmoet je bekenden, praat je bij en maak je kennis met (voor jou) nieuwe vakgenoten.
Ooit was De Koepel een strafgevangenis. Een bijzondere plek voor een congres die echt het ontdekken waard is. Schrijf je (optioneel) in voor een rondleiding en laat je door een insider meevoeren met de geschiedenis van De Koepel. De rondleiding start om 12.00 of om 12.30 uur en duurt maximaal een half uur.
Praat bij met je vakgenoten onder het genot van een goed verzorgde lunch.
Tijd om wat dieper op de inhoud in te gaan tijdens de eerste ronde deelsessies. Bekijk de deelsessies onder de tab 'Deelsessies ronde 1'.
Tijd voor een korte pauze. Strek even de benen, haal wat te drinken en maak je klaar voor de laatste ronde deelsessies.
Stel je eigen programma samen door het kiezen van een deelsessie die je aanspreekt. Bekijk de deelsessies van deze ronde onder de tab 'Deelsessies ronde 2'.
16.00 - 16.15 | Afsluiting
Pieter Litjens (directeur CROW) sluit de dag af. Houd de Yellenge-app op je telefoon paraat voor het invullen van wat stellingen. Pieter zal afsluiten met de bekendmaking van de nieuwe gastgemeente voor NCBOR 2025!
16.15 - 16.45 | DE SPELD LIVE
Je kent ze waarschijnlijk van de messcherpe analyses en betrouwbaar nieuws. Tijdens NCBOR komen ze naar ons toe met een wervelende liveshow. Met humor en luchtigheid wordt het nieuws rondom de actualiteit van de thema's van NCBOR doorgenomen.
En wie wint de Gouden Tapir 2024?? Na afloop ga je zeker weten lachend naar de NCBORrel.
We sluiten de dag af onder het genot van een hapje en een drankje. Praat je nog even met ons na en laat je ons weten hoe je het vond?
Elke beheerorganisatie heeft zo zijn eigen manier om de openbare ruimte te transformeren. Wat ze nodig hebben om dit te doen is gedreven, kundige en vooral enthousiaste beheerders. Elke beheerorganisatie loopt echter tegen dezelfde problemen aan. Het werk wordt complexer, waardoor we steeds meer mensen met uiteenlopende competenties nodig hebben. Ook hebben we te maken met vergrijzing. Bovendien is het vakgebied van beheer onbekend in een krappe arbeidsmarkt. Dit maakt het enorm lastig om goede mensen te vinden en te behouden.
Een transformatie in de openbare ruimte is niet mogelijk zonder de toekomstige beheerder. Dit is iemand die vanuit vakkennis verbanden ziet en optreed als verbinder met daadkracht. Deze toekomstige beheerder zit op dit moment op de middelbare school of op het voorgezet onderwijs. Zij weten nu nog niet dat zij de toekomstige beheerder zijn. Als wij ze dat niet vertellen, worden ze dat ook niet.
Laten we dit zomaar gebeuren? Nee, toch? Het is aan ons om beheer de aandacht te geven die het verdient. In deze sessie leggen we uit waarom dit zo belangrijk is en hoe je dit aanpakt. We dagen jou uit om samen met ons op pad te gaan. Want het lot van de toekomstige beheerder, dat ligt in jouw handen!
Sprekers: Pim Buijs (gemeente Utrecht) & Wiebe Oosterhoff (gemeente Rotterdam)
In het traditionele proces van het beheren van objecten (voorbereiden, uitvoeren, reviseren en opnieuw beheren van projecten) gaat vaak maar liefst 70% van de waardevolle informatie verloren. Elk stadium in de bouwketen heeft zijn eigen systemen en normen, wat leidt tot fragmentatie en inefficiëntie. Gelukkig wordt er landelijk hard gewerkt aan het verbinden van deze systemen door middel van standaardisatie en uniformering, om zo kostbaar informatieverlies te voorkomen.
In 2023 voerde de gemeente Dordrecht een pilot uit in samenwerking met het Ingenieursbureau Drechtsteden, Gebiedsmanagers en Net4s om te onderzoeken of deze koppeling werkelijk mogelijk is en wat dit betekent voor de organisatie. De resultaten waren ronduit veelbelovend! Zozeer zelfs dat er nu een vervolg wordt gegeven met een echt project. Nieuwsgierig naar de behaalde successen? Kom dan vooral langs en ontdek hoe jij informatieverlies kan voorkomen in jouw organisatie!
Sprekers: Theo Santegoeds (gemeente Dordrecht) & Elisabeth de Vries (CROW)
'The road to hell is paved with good intentions'. Om klimaatverandering te keren moeten we tot 2050 niet alleen maar praten, maar ook hele grote stappen zetten. Maar waar begin je? En waar sta je nu?
Tijdens de deelsessie neemt Peter Sebregts, Adviseur bij de afdeling Stadsbeheer van gemeente Eindhoven, jou mee in de stappen die de gemeente Eindhoeven heeft bewandeld om haar eigen transformatie in gang te zetten.
Vanuit dat proces, met behulp van bouwteamcontracten, is het initiatief BOR2050 ontstaan. Een samenwerkingsverband waar het bedrijfsleven, experts uit de markt en gemeentes samen komen om de belangrijkste beheervragen van deze eeuw te beantwoorden.
Ontdek wat er mogelijk is voor jouw gemeente. Door relevante data te verbinden krijg je niet alleen inzicht in waar je nu staat, maar ook waar jij het verschil kunt maken. Tijdens de sessie lichten we dit toe aan de hand van bewezen praktijkvoorbeelden.
Zo kan je als beheerder van de openbare ruimte, met behulp van data, tot slimme inzichten komen waarmee je concrete maatregelen uit kan voeren die direct impact hebben op het gebied van biodiversiteit, CO₂-uitstoot, hittestress en wateroverlast.
Ontdekken hoe jij het verschil kunt maken? Samen op weg naar een klimaatneutraal 2050.
Spreker: Peter Sebregts (gemeente Eindhoven)
In de afgelopen 8 maanden is er in opdracht van de CityDeal Openbare Ruimte een rapport opgesteld over Integraal Stedelijk Programmeren van de Openbare Ruimte. Dit rapport is tot stand gekomen in nauwe samenwerking tussen Mijnaanlsuiting.nl(vertegenwoordiging van netbeheerders), de gemeenten Apeldoorn, Dordrecht, Rotterdam, Utrecht en bureau ten Have.
Het rapport belicht zowel de urgentie van stedelijk programmeren van de openbare ruimte als de praktische invulling hiervan en hoe dit geïmplementeerd kan worden binnen gemeenten.
Belangrijke bevindingen uit het rapport tonen aan dat om daadwerkelijk stedelijk te programmeren, het niet langer voldoende is om dit hoofdzakelijk op tactisch of operationeel niveau te doen. Het is essentieel om vanuit strategisch, tactisch en operationeel niveau te bekijken welke bijdrage deze niveaus kunnen leveren aan een effectieve stedelijke programmering (van horizontaal naar verticaal programmeren). Dit vereist echter ook een aanzienlijke verandering in de manier van werken en organiseren binnen gemeenten, waarbij de beheer- en ontwikkelafdelingen van gemeenten nauwer moeten samenwerken.
In de deelsessie laten we ervaringen met stedelijk programmeren in de verschillende gemeenten zien en gaan we aan de hand van stellingen met elkaar in gesprek hierover. Want, hoe gaat stedelijk programmeren binnen jouw organisatie? Waar loop je tegenaan? En, wat heb je al geleerd?
Spreker: Edward Willems (Gemeente Utrecht), Jolande Niemeijer (Gemeente Rotterdam) en Almer de Jong (gemeente Apeldoorn)
Je bent de deskundige op het gebied van groen, wegen of riolering in jouw gemeente, een ware dienaar van het publiek. In het verleden genoot je autoriteit: bewoners, bestuurders en collega's waardeerden je expertise en namen je serieus. Hoewel je expertise niet is afgenomen, is de omgeving aanzienlijk veranderd: je antwoorden worden niet meer blindelings geaccepteerd, het bestuur wil niet alleen putten uit jouw vakkennis, maar ook geïnformeerd worden door maatschappelijke ontwikkelingen en collega's stellen nieuwe soorten vragen.
Je merkt dat deze veranderingen geleidelijk aan je productiviteit, efficiëntie en werktevredenheid aantasten. Jouw vakgebied ondergaat een transformatie... en nu? Moet je zelf ook transformeren? Wat ga je vanaf vandaag anders doen?
Sprekers: Martijn van Duuren (Orie Advies) & Annet Muller (LiSadvies)
Haarlem streeft ernaar om tegen 2040 volledig aardgasvrij en circulair te zijn, en tegen 2050 klimaatbestendig. De 'duurzaamheidsbegroting' fungeert als een strategisch instrument om efficiënte besluitvorming te bevorderen, evenals een doeltreffende inzet van middelen. Hierover wordt verantwoording afgelegd aan de gemeenteraad. Deze begroting biedt niet alleen inzicht in de CO₂-uitstoot van de gemeente, maar vormt ook een belangrijk instrument voor het in kaart brengen van de duurzaamheidsopgave. Dit wordt onder meer gerealiseerd door het formuleren van maatregelen om uitstoot te verminderen en de voortgang ervan te monitoren.
In deze sessie richten we ons op de integratie van de duurzaamheidsbegroting in beheerprojecten binnen de openbare ruimte. Hierbij moeten we niet alleen rekening houden met reguliere beheeropgaven, maar ook met de noodzaak om ruimte te reserveren voor warmtenetten, laadpalen, (fiets)parkeren, stroomkasten, groenvoorzieningen en afvalscheidingsbakken. Tegelijkertijd streven we naar een efficiënter gebruik van materialen bij de renovatie van deze projecten en de aanleg van klimaatbestendige infrastructuren.
Hoe vertalen we de verschillende duurzaamheidsambities naar concrete acties binnen beheerprojecten en hoe beoordelen we de verminderde impact ervan? In samenwerking met DON Bureau heeft de gemeente Haarlem invulling gegeven aan deze vraagstukken. In een pilotproject hebben we de Haarlemse beleidsdoelstellingen op het gebied van duurzaamheid (strategisch) vertaald naar praktische uitvoering (operationeel) binnen alle beheerdomeinen.
De pilot heeft ons inzicht verschaft in de duurzaamheidsmaatregelen die kunnen worden toegepast om bij te dragen aan de gemeentelijke doelstellingen. Deze samenwerking heeft geleid tot een eerste verkenning van de structurele integratie van duurzaamheidsbeleid binnen beheerprojecten, met als doel een duurzame uitvoering te waarborgen.
Sprekers: Joram de Ruijter (gemeente Haarlem) & Jorg Hogerheijde (DON Bureau)
Het vergroenen van de openbare ruimte is één van de belangrijkste middelen om te werken aan een veranderend klimaat, het verlies van biodiversiteit en een leefbare, gezondere openbare ruimte. In verband met de beperkte ruimte is het belangrijk om een overzicht te maken van waar groen aan kan bijdragen. Ook de restricties op een locatie moeten inzichtelijk zijn voordat er een ontwerp gemaakt kan worden. Iedere plek is anders. Overal op dezelfde manier vergroenen kan niet. Vergroenen kan alleen als ‘iedereen’ aan boord is en we een gesprek op gelijk niveau kunnen voeren. Ook met bewoners.
De sessie geeft inzicht in de werkwijze van de gemeente Dordrecht hoe zij de vergroeningsopgave aanpakken en deelnemers ervaren de ingezette instrumenten die zijn ingezet om de participatie vorm te geven. Adviesbureau PLANTERRA en de gemeente Dordrecht hebben samen een werkwijze en een vergroenings-toolbox in de vorm van een bordspel ontwikkeld. Door wensen, eisen en restricties per plek in beeld te brengen en aan te vullen met groenmaatregelen kan, samen met de stakeholders, een plan van eisen in de vorm van een moodboard worden ontwikkeld. Zo wordt inzichtelijk wat ‘goed groen op deze plek’ is. Het moodboard laat op een overzichtelijke manier zien waar groen aan bijdraagt en wat de kaders zijn waaraan de groene maatregelen moeten voldoen. Zo sla je niks meer over!
Sprekers: Oege Overing (gemeente Dordrecht) & Lieke Willems (Planterra)
Tijdens een excursie nemen we de deelnemers mee naar de Gedempte Oostersingelgracht. De bewoners van de Scheepmakersdijkbuurt hebben het initiatief genomen om de weg om te vormen naar een Groene Singel. De politiek heeft zich hierachter geschaard en het project opgenomen in het investeringsprogramma. Doelstelling is om de helft van het asfalt te verwijderen en hier te vergroenen. Tegelijkertijd moeten allerlei stedelijke functies een plek krijgen: fietsen, bussen, auto's, ecologie en water. We nemen de deelnemers mee in de ambities, de uitdagingen en de manier waarop de bewoners, de gemeente en ingenieursbureau Sweco hier samenwerken. Daarnaast hopen we dat de deelnemers hun ervaringen bij dit soort vraagstukken met ons willen delen.
Er is ruimte voor ongeveer 30 tot 40 deelnemers in deze deelsessie. We delen de groep op in 3 kleinere groepen die langs verschillende posten lopen aan de Gedempte Oostersingelgracht.
Onder leiding van: Walter Vroom (gemeente Haarlem), Reza Kamerbeek (Sweco) & Bewonersgroep Groene Singel
De gemeente Leiden grijpt noodzakelijke vervanging van riolering aan voor een integrale wijkvernieuwing. Per wijk wordt riolering, groen, verharding, straatmeubilair en de andere objecten in de openbare ruimte tegelijk vervangen. Eerst wordt de ondergrond nieuw ingericht, daarna de bovengrond. Grote opgaven als klimaatadaptatie, (ruimtereservering voor) energietransitie en circulair inrichten worden meegenomen. Gemeente Leiden is er in geslaagd om met bestaand beheerbudget alle objecten in de openbare ruimte tegelijk per wijk te vervangen. Hierdoor is de beheerder stadsvernieuwer geworden.
Leiden heeft een planning tot 2050. Dan zijn alle wijken in de stad vernieuwd. Voordelen van deze aanpak zijn:
- Verminderen van overlast van werkzaamheden voor inwoners en ondernemers;
- Effectieve participatie met 3D visualisaties;
- Grote aanbesteding (massa=kassa) en onder- én bovengrond nieuw ingericht.
De integrale wijkvernieuwing biedt koppelkansen voor de gemeente zelf, maar ook voor netbeheerders en woningcorporaties. Denk hierbij aan duurzame mobiliteit. Op dit moment is het lastig om deze koppelkansen met andere organisaties te verzilveren. De betrokken organisaties hebben verschillende werkwijze, financiering, wetgeving en planning. Nog werk aan de winkel dus.
In deze deelsessie wordt uitgelegd hoe de gemeente Leiden deze stadsvernieuwing aanpakt. De geleerde lessen worden gedeeld. Ook krijg jij tips over hoe jij in jouw gemeente met duurzame stadsvernieuwing kunt starten.
Sprekers: Ronald Gerritsen & Jolanda de Schiffart (gemeente Leiden)
De toekomst begint nu, en we doen de dingen nu al anders dan 10 jaar geleden.
Die verandering stopt nooit. We zullen ons als beheerder altijd opnieuw blijven uitvinden. Tegelijk zijn er ook veel dingen die we wel hetzelfde blijven doen. In deze deelsessie kijken we verder vooruit dan de dag van vandaag.
Welke rol de beheerder in 2050 heeft is nu nog niet duidelijk. Wat wel al duidelijk is, is welke dingen in de toekomst zeker NIET meer werken. Het zijn zaken die we vandaag al als ouderwets betitelen, maar waarvan we zeker weten dat die over 30 jaar niet meer werken.
De Kopgroep Beheer, bestaande uit Almere, Breda, Den Haag, Groningen, Haarlem, Leiden, Rotterdam, Utrecht, Zoetermeer en Zwolle, verkennen op dit moment in ateliervorm hoe die toekomst er uit ziet. In deze sessie presenteren we de stand van zaken en gaan we met jullie aan de slag om het profiel van de beheerder in 2050 te schrijven.
Sprekers: Danny Boers (gemeente Leiden) & Maarten van 't Eind (gemeente Den Haag)
De gemeente Venlo heeft de afgelopen 2 jaar stappen gezet in de doorontwikkeling van beheer. Eén belangrijk onderdeel daarbij is ontwikkelend beheer, waarbij kapitaal intensief onderhoud wordt gecombineerd met beleidsopgaven en initiatieven uit de samenleving. De impact is breed: nieuwe processen, ondersteunende tools, nieuwe rollen, kennis en vaardigheden, bestuurlijke opgave en verantwoording en financiën.
De praktijk blijkt weerbarstig, wij gaan in op dilemma’s en uitdagingen die wij in de praktijk ervaren. Met deelnemers aan de sessie gaan wij in gesprek over ervaringen en tips hoe om te gaan met deze uitdagingen.
Sprekers: Stephan Nijveld (gemeente Venlo) & Eric Moonen (Antea Group)
Natuur maakt ons schatrijk. Ze voorziet ons van frisse lucht, drinkbaar water, grondstoffen, voedsel, gezondheid, rust en ontspanning. Natuur brengt geluk en verhoogt zelfs de waarde van vastgoed. Bovendien beschermt ze ons tegen ziekten, plagen, droogte en extreem weer. Ze verbindt ons met onszelf en met elkaar.
Steeds meer overheden, bedrijven, maatschappelijke organisaties, burgerinitiatieven, kennisinstellingen en jongeren omarmen daarom een gemeenschappelijk doel: een natuurinclusieve samenleving in 2050. Dit betekent het toevoegen, versterken en verrijken van natuur waar we dagelijks leven, wonen, werken, reizen, spelen en recreëren.
Dit heeft directe gevolgen voor het beheer van de openbare ruimte. Er liggen talloze kansen op het gebied van gezondheid, welzijn, klimaatadaptatie, infrastructuur en woningbouw. Ook inwoners en burgerinitiatieven spelen een rol bij de ontwikkeling en het beheer van groene speel- en ontmoetingsplekken, buurtmoestuinen, adoptiegroen, tegelwipacties etc. Hoewel deze initiatieven prachtige resultaten opleveren, verloopt de praktijk niet altijd makkelijk.
In deze interactieve workshop van Collectief Natuurinclusief en IVN Natuureducatie delen we inspirerende voorbeelden en verkennen we samen met jou de kansen en belemmeringen voor het beheer van een natuurinclusieve openbare ruimte. Na het volgen van deze workshop heb je inzicht in de meest voorkomende drempels die beheerders én groene burgerinitiatieven ervaren, en belangrijker nog, hoe deze te overwinnen!
Sprekers: Linda IJmker (IVN) & Daan Helming (Collectief Natuurinclusief)
De gemeenten Haarlem en Zandvoort nemen hun verantwoordelijkheid duurzaam en circulair te handelen. Daarbij gelden tal van kaders. Een aantal kaders zijn opgesteld in MRA verband (het samenwerkingsverband van de Metropoolregio Amsterdam), onder meer: in 2025 moet 50% van de inkoop en aanbestedingen circulair zijn en in 2030 100 procent, ieder jaar is ten minste één aanbesteding in de openbare ruimte uitgevraagd in plastic (gerecycled) straatmeubilair en worden minimaal de GWW richtlijnen gevolgd. Daarnaast kennen de gemeenten ook aanvullend duurzaamheidsbeleid en gelden voorschriften voor esthetische vormgeving en een leefbare omgeving.
Met dit als bagage moet de beheerder aan de slag. Lukt dat hem of haar? Wat voor olifanten zijn er op de weg? Lopen onze afspraken voldoende in de pas met de uitvoering praktijk? Als je circulair aanbesteed, kun je dan ook circulair uitvoeren? Daarover gaat deze workshop.
Haarlem en Zandvoort delen ervaringen vanuit de projectorganisatie. Daarbij is een belangrijke rol weggelegd voor de ingenieursbureaus en de aannemers die als ketenpartners en een gezamenlijk duurzaamheidsmanagementplan invulling geven aan het beleid. Na een inleiding voeren we aan de hand van stellingen de discussie en wisselen ervaringen uit. Met als slot een conclusie, hoe verder om te komen tot volledig circulair beheer?
Sprekers: Lex Hendriksen (gemeente Haarlem), Douwe Smit (gemeente Haarlem) & Chris van Vliet (Sweco)
De infrastructuur en de openbare ruimten in Nederland worden ouder, waardoor risico’s oplopen. Bruggen of wegen komen bijvoorbeeld al regelmatig in het nieuws omdat ze niet tijdig vervangen kunnen worden, hun functie niet meer volledig kunnen vervullen en in het ergste geval moeten worden afgesloten. Beheerders van steden, dorpen en infra staan dan ook voor een omvangrijke renovatie- en vervangingsopgave, wat afgelopen najaar met het 2e prognoserapport van TNO werd onderbouwd.
Wanneer we de huidige aanpak niet wijzigen constateren we tegelijkertijd dat we tegen grenzen aanlopen ten aanzien van wat kan, de bereikbaarheid, het tempo en het personeel. Een systeemverandering is nodig en zo’n slimmere en positieve aanpak is ook mogelijk! Om die reden is in Noord-Holland al vanaf begin 2023 een samenwerking gezocht om de renovatie- en vervangingsopgave van onze kapitaalgoederen samen anders te doen.
Vanuit de gezamenlijke aanpak Samen Slimmer Renoveren en Vervangen werken in Noord-Holland gemeenten, provincie en landelijke infrabeheerders samen om tot een nieuwe aanpak te komen om de toenemende renovatie- en vervangingsopgave te kunnen waarmaken. In deze deelsessie nemen Annemarij Kooistra (Amsterdam), Djorn Noordman (Haarlem) en Mohammad Sadar (Medemblik) jullie mee in de opgaven die spelen en hoe een gezamenlijke aanpak hen daarbij gaat helpen.
Sprekers: Annemarij Kooistra (gemeente Amsterdam), Mohammad Saber (gemeente Medemblik) & Djorn Noordman (gemeente Haarlem)
Als we vanuit de bestaande kaders (frames) naar de openbare ruimte blijven kijken, is het heel moeilijk om de openbare ruimte de transformatie te laten doormaken die nodig is. De opgaven van vandaag en morgen vragen om een ander perspectief op de openbare ruimte, de waarde van onze assets, en het beheer en onderhoud daarvan. Social Designers zetten zich in om opgaven vanuit verschillende perspectieven en te benaderen en de kaders op te rekken. In deze deelsessie geven we middels prikkelende voorbeelden, een leuke werkvorm en concrete handvaten voor toepassing, een kijkje in de wereld van Social Design en wat dat zou kunnen betekenen voor beheer en onderhoud en de opgave(n) waar we voor staan.
Sprekers: Eva Dijkema & Joost Meijer (Twijnstra Gudde)
De deuren van de Koepel staan vanaf 9.00 uur voor je open. Praat onder het genot van een kop koffie alvast bij met je vakgenoten, ontmoet nieuwe vakgenoten of neem alvast een kijkje in de Koepel.
Ooit was De Koepel een strafgevangenis. Een bijzondere plek voor een congres die echt het ontdekken waard is. Schrijf je (optioneel) in voor een rondleiding en laat je door een insider meevoeren met de geschiedenis van De Koepel. De rondleiding start 's morgens om 9.00 of om 9.30 uur en duurt maximaal een half uur. 's Middags heb je nog twee momenten om aan te sluiten, om 12.00 of om 12.30 uur.
Dagvoorzitter Rutger Mollee en de gastgemeente Haarlem en gastgemeente Zandvoort heten je welkom en trappen deze elfde editie van NCBOR af.
Wat kun je ondermeer verwachten?
Naast de gebruikelijke pauzemomenten bieden we je graag een extra mogelijkheid om te netwerken. Tijdens deze netwerkactiviteit ontmoet je bekenden, praat je bij en maak je kennis met (voor jou) nieuwe vakgenoten.
Ooit was De Koepel een strafgevangenis. Een bijzondere plek voor een congres die echt het ontdekken waard is. Schrijf je (optioneel) in voor een rondleiding en laat je door een insider meevoeren met de geschiedenis van De Koepel. De rondleiding start om 12.00 of om 12.30 uur en duurt maximaal een half uur.
Praat bij met je vakgenoten onder het genot van een goed verzorgde lunch.
Tijd om wat dieper op de inhoud in te gaan tijdens de eerste ronde deelsessies. Bekijk de deelsessies onder de tab 'Deelsessies ronde 1'.
Tijd voor een korte pauze. Strek even de benen, haal wat te drinken en maak je klaar voor de laatste ronde deelsessies.
Stel je eigen programma samen door het kiezen van een deelsessie die je aanspreekt. Bekijk de deelsessies van deze ronde onder de tab 'Deelsessies ronde 2'.
16.00 - 16.15 | Afsluiting
Pieter Litjens (directeur CROW) sluit de dag af. Houd de Yellenge-app op je telefoon paraat voor het invullen van wat stellingen. Pieter zal afsluiten met de bekendmaking van de nieuwe gastgemeente voor NCBOR 2025!
16.15 - 16.45 | DE SPELD LIVE
Je kent ze waarschijnlijk van de messcherpe analyses en betrouwbaar nieuws. Tijdens NCBOR komen ze naar ons toe met een wervelende liveshow. Met humor en luchtigheid wordt het nieuws rondom de actualiteit van de thema's van NCBOR doorgenomen.
En wie wint de Gouden Tapir 2024?? Na afloop ga je zeker weten lachend naar de NCBORrel.
We sluiten de dag af onder het genot van een hapje en een drankje. Praat je nog even met ons na en laat je ons weten hoe je het vond?
Elke beheerorganisatie heeft zo zijn eigen manier om de openbare ruimte te transformeren. Wat ze nodig hebben om dit te doen is gedreven, kundige en vooral enthousiaste beheerders. Elke beheerorganisatie loopt echter tegen dezelfde problemen aan. Het werk wordt complexer, waardoor we steeds meer mensen met uiteenlopende competenties nodig hebben. Ook hebben we te maken met vergrijzing. Bovendien is het vakgebied van beheer onbekend in een krappe arbeidsmarkt. Dit maakt het enorm lastig om goede mensen te vinden en te behouden.
Een transformatie in de openbare ruimte is niet mogelijk zonder de toekomstige beheerder. Dit is iemand die vanuit vakkennis verbanden ziet en optreed als verbinder met daadkracht. Deze toekomstige beheerder zit op dit moment op de middelbare school of op het voorgezet onderwijs. Zij weten nu nog niet dat zij de toekomstige beheerder zijn. Als wij ze dat niet vertellen, worden ze dat ook niet.
Laten we dit zomaar gebeuren? Nee, toch? Het is aan ons om beheer de aandacht te geven die het verdient. In deze sessie leggen we uit waarom dit zo belangrijk is en hoe je dit aanpakt. We dagen jou uit om samen met ons op pad te gaan. Want het lot van de toekomstige beheerder, dat ligt in jouw handen!
Sprekers: Pim Buijs (gemeente Utrecht) & Wiebe Oosterhoff (gemeente Rotterdam)
In het traditionele proces van het beheren van objecten (voorbereiden, uitvoeren, reviseren en opnieuw beheren van projecten) gaat vaak maar liefst 70% van de waardevolle informatie verloren. Elk stadium in de bouwketen heeft zijn eigen systemen en normen, wat leidt tot fragmentatie en inefficiëntie. Gelukkig wordt er landelijk hard gewerkt aan het verbinden van deze systemen door middel van standaardisatie en uniformering, om zo kostbaar informatieverlies te voorkomen.
In 2023 voerde de gemeente Dordrecht een pilot uit in samenwerking met het Ingenieursbureau Drechtsteden, Gebiedsmanagers en Net4s om te onderzoeken of deze koppeling werkelijk mogelijk is en wat dit betekent voor de organisatie. De resultaten waren ronduit veelbelovend! Zozeer zelfs dat er nu een vervolg wordt gegeven met een echt project. Nieuwsgierig naar de behaalde successen? Kom dan vooral langs en ontdek hoe jij informatieverlies kan voorkomen in jouw organisatie!
Sprekers: Theo Santegoeds (gemeente Dordrecht) & Elisabeth de Vries (CROW)
'The road to hell is paved with good intentions'. Om klimaatverandering te keren moeten we tot 2050 niet alleen maar praten, maar ook hele grote stappen zetten. Maar waar begin je? En waar sta je nu?
Tijdens de deelsessie neemt Peter Sebregts, Adviseur bij de afdeling Stadsbeheer van gemeente Eindhoven, jou mee in de stappen die de gemeente Eindhoeven heeft bewandeld om haar eigen transformatie in gang te zetten.
Vanuit dat proces, met behulp van bouwteamcontracten, is het initiatief BOR2050 ontstaan. Een samenwerkingsverband waar het bedrijfsleven, experts uit de markt en gemeentes samen komen om de belangrijkste beheervragen van deze eeuw te beantwoorden.
Ontdek wat er mogelijk is voor jouw gemeente. Door relevante data te verbinden krijg je niet alleen inzicht in waar je nu staat, maar ook waar jij het verschil kunt maken. Tijdens de sessie lichten we dit toe aan de hand van bewezen praktijkvoorbeelden.
Zo kan je als beheerder van de openbare ruimte, met behulp van data, tot slimme inzichten komen waarmee je concrete maatregelen uit kan voeren die direct impact hebben op het gebied van biodiversiteit, CO₂-uitstoot, hittestress en wateroverlast.
Ontdekken hoe jij het verschil kunt maken? Samen op weg naar een klimaatneutraal 2050.
Spreker: Peter Sebregts (gemeente Eindhoven)
In de afgelopen 8 maanden is er in opdracht van de CityDeal Openbare Ruimte een rapport opgesteld over Integraal Stedelijk Programmeren van de Openbare Ruimte. Dit rapport is tot stand gekomen in nauwe samenwerking tussen Mijnaanlsuiting.nl(vertegenwoordiging van netbeheerders), de gemeenten Apeldoorn, Dordrecht, Rotterdam, Utrecht en bureau ten Have.
Het rapport belicht zowel de urgentie van stedelijk programmeren van de openbare ruimte als de praktische invulling hiervan en hoe dit geïmplementeerd kan worden binnen gemeenten.
Belangrijke bevindingen uit het rapport tonen aan dat om daadwerkelijk stedelijk te programmeren, het niet langer voldoende is om dit hoofdzakelijk op tactisch of operationeel niveau te doen. Het is essentieel om vanuit strategisch, tactisch en operationeel niveau te bekijken welke bijdrage deze niveaus kunnen leveren aan een effectieve stedelijke programmering (van horizontaal naar verticaal programmeren). Dit vereist echter ook een aanzienlijke verandering in de manier van werken en organiseren binnen gemeenten, waarbij de beheer- en ontwikkelafdelingen van gemeenten nauwer moeten samenwerken.
In de deelsessie laten we ervaringen met stedelijk programmeren in de verschillende gemeenten zien en gaan we aan de hand van stellingen met elkaar in gesprek hierover. Want, hoe gaat stedelijk programmeren binnen jouw organisatie? Waar loop je tegenaan? En, wat heb je al geleerd?
Spreker: Edward Willems (Gemeente Utrecht), Jolande Niemeijer (Gemeente Rotterdam) en Almer de Jong (gemeente Apeldoorn)
Je bent de deskundige op het gebied van groen, wegen of riolering in jouw gemeente, een ware dienaar van het publiek. In het verleden genoot je autoriteit: bewoners, bestuurders en collega's waardeerden je expertise en namen je serieus. Hoewel je expertise niet is afgenomen, is de omgeving aanzienlijk veranderd: je antwoorden worden niet meer blindelings geaccepteerd, het bestuur wil niet alleen putten uit jouw vakkennis, maar ook geïnformeerd worden door maatschappelijke ontwikkelingen en collega's stellen nieuwe soorten vragen.
Je merkt dat deze veranderingen geleidelijk aan je productiviteit, efficiëntie en werktevredenheid aantasten. Jouw vakgebied ondergaat een transformatie... en nu? Moet je zelf ook transformeren? Wat ga je vanaf vandaag anders doen?
Sprekers: Martijn van Duuren (Orie Advies) & Annet Muller (LiSadvies)
Haarlem streeft ernaar om tegen 2040 volledig aardgasvrij en circulair te zijn, en tegen 2050 klimaatbestendig. De 'duurzaamheidsbegroting' fungeert als een strategisch instrument om efficiënte besluitvorming te bevorderen, evenals een doeltreffende inzet van middelen. Hierover wordt verantwoording afgelegd aan de gemeenteraad. Deze begroting biedt niet alleen inzicht in de CO₂-uitstoot van de gemeente, maar vormt ook een belangrijk instrument voor het in kaart brengen van de duurzaamheidsopgave. Dit wordt onder meer gerealiseerd door het formuleren van maatregelen om uitstoot te verminderen en de voortgang ervan te monitoren.
In deze sessie richten we ons op de integratie van de duurzaamheidsbegroting in beheerprojecten binnen de openbare ruimte. Hierbij moeten we niet alleen rekening houden met reguliere beheeropgaven, maar ook met de noodzaak om ruimte te reserveren voor warmtenetten, laadpalen, (fiets)parkeren, stroomkasten, groenvoorzieningen en afvalscheidingsbakken. Tegelijkertijd streven we naar een efficiënter gebruik van materialen bij de renovatie van deze projecten en de aanleg van klimaatbestendige infrastructuren.
Hoe vertalen we de verschillende duurzaamheidsambities naar concrete acties binnen beheerprojecten en hoe beoordelen we de verminderde impact ervan? In samenwerking met DON Bureau heeft de gemeente Haarlem invulling gegeven aan deze vraagstukken. In een pilotproject hebben we de Haarlemse beleidsdoelstellingen op het gebied van duurzaamheid (strategisch) vertaald naar praktische uitvoering (operationeel) binnen alle beheerdomeinen.
De pilot heeft ons inzicht verschaft in de duurzaamheidsmaatregelen die kunnen worden toegepast om bij te dragen aan de gemeentelijke doelstellingen. Deze samenwerking heeft geleid tot een eerste verkenning van de structurele integratie van duurzaamheidsbeleid binnen beheerprojecten, met als doel een duurzame uitvoering te waarborgen.
Sprekers: Joram de Ruijter (gemeente Haarlem) & Jorg Hogerheijde (DON Bureau)
Het vergroenen van de openbare ruimte is één van de belangrijkste middelen om te werken aan een veranderend klimaat, het verlies van biodiversiteit en een leefbare, gezondere openbare ruimte. In verband met de beperkte ruimte is het belangrijk om een overzicht te maken van waar groen aan kan bijdragen. Ook de restricties op een locatie moeten inzichtelijk zijn voordat er een ontwerp gemaakt kan worden. Iedere plek is anders. Overal op dezelfde manier vergroenen kan niet. Vergroenen kan alleen als ‘iedereen’ aan boord is en we een gesprek op gelijk niveau kunnen voeren. Ook met bewoners.
De sessie geeft inzicht in de werkwijze van de gemeente Dordrecht hoe zij de vergroeningsopgave aanpakken en deelnemers ervaren de ingezette instrumenten die zijn ingezet om de participatie vorm te geven. Adviesbureau PLANTERRA en de gemeente Dordrecht hebben samen een werkwijze en een vergroenings-toolbox in de vorm van een bordspel ontwikkeld. Door wensen, eisen en restricties per plek in beeld te brengen en aan te vullen met groenmaatregelen kan, samen met de stakeholders, een plan van eisen in de vorm van een moodboard worden ontwikkeld. Zo wordt inzichtelijk wat ‘goed groen op deze plek’ is. Het moodboard laat op een overzichtelijke manier zien waar groen aan bijdraagt en wat de kaders zijn waaraan de groene maatregelen moeten voldoen. Zo sla je niks meer over!
Sprekers: Oege Overing (gemeente Dordrecht) & Lieke Willems (Planterra)
Tijdens een excursie nemen we de deelnemers mee naar de Gedempte Oostersingelgracht. De bewoners van de Scheepmakersdijkbuurt hebben het initiatief genomen om de weg om te vormen naar een Groene Singel. De politiek heeft zich hierachter geschaard en het project opgenomen in het investeringsprogramma. Doelstelling is om de helft van het asfalt te verwijderen en hier te vergroenen. Tegelijkertijd moeten allerlei stedelijke functies een plek krijgen: fietsen, bussen, auto's, ecologie en water. We nemen de deelnemers mee in de ambities, de uitdagingen en de manier waarop de bewoners, de gemeente en ingenieursbureau Sweco hier samenwerken. Daarnaast hopen we dat de deelnemers hun ervaringen bij dit soort vraagstukken met ons willen delen.
Er is ruimte voor ongeveer 30 tot 40 deelnemers in deze deelsessie. We delen de groep op in 3 kleinere groepen die langs verschillende posten lopen aan de Gedempte Oostersingelgracht.
Onder leiding van: Walter Vroom (gemeente Haarlem), Reza Kamerbeek (Sweco) & Bewonersgroep Groene Singel
De gemeente Leiden grijpt noodzakelijke vervanging van riolering aan voor een integrale wijkvernieuwing. Per wijk wordt riolering, groen, verharding, straatmeubilair en de andere objecten in de openbare ruimte tegelijk vervangen. Eerst wordt de ondergrond nieuw ingericht, daarna de bovengrond. Grote opgaven als klimaatadaptatie, (ruimtereservering voor) energietransitie en circulair inrichten worden meegenomen. Gemeente Leiden is er in geslaagd om met bestaand beheerbudget alle objecten in de openbare ruimte tegelijk per wijk te vervangen. Hierdoor is de beheerder stadsvernieuwer geworden.
Leiden heeft een planning tot 2050. Dan zijn alle wijken in de stad vernieuwd. Voordelen van deze aanpak zijn:
- Verminderen van overlast van werkzaamheden voor inwoners en ondernemers;
- Effectieve participatie met 3D visualisaties;
- Grote aanbesteding (massa=kassa) en onder- én bovengrond nieuw ingericht.
De integrale wijkvernieuwing biedt koppelkansen voor de gemeente zelf, maar ook voor netbeheerders en woningcorporaties. Denk hierbij aan duurzame mobiliteit. Op dit moment is het lastig om deze koppelkansen met andere organisaties te verzilveren. De betrokken organisaties hebben verschillende werkwijze, financiering, wetgeving en planning. Nog werk aan de winkel dus.
In deze deelsessie wordt uitgelegd hoe de gemeente Leiden deze stadsvernieuwing aanpakt. De geleerde lessen worden gedeeld. Ook krijg jij tips over hoe jij in jouw gemeente met duurzame stadsvernieuwing kunt starten.
Sprekers: Ronald Gerritsen & Jolanda de Schiffart (gemeente Leiden)
De toekomst begint nu, en we doen de dingen nu al anders dan 10 jaar geleden.
Die verandering stopt nooit. We zullen ons als beheerder altijd opnieuw blijven uitvinden. Tegelijk zijn er ook veel dingen die we wel hetzelfde blijven doen. In deze deelsessie kijken we verder vooruit dan de dag van vandaag.
Welke rol de beheerder in 2050 heeft is nu nog niet duidelijk. Wat wel al duidelijk is, is welke dingen in de toekomst zeker NIET meer werken. Het zijn zaken die we vandaag al als ouderwets betitelen, maar waarvan we zeker weten dat die over 30 jaar niet meer werken.
De Kopgroep Beheer, bestaande uit Almere, Breda, Den Haag, Groningen, Haarlem, Leiden, Rotterdam, Utrecht, Zoetermeer en Zwolle, verkennen op dit moment in ateliervorm hoe die toekomst er uit ziet. In deze sessie presenteren we de stand van zaken en gaan we met jullie aan de slag om het profiel van de beheerder in 2050 te schrijven.
Sprekers: Danny Boers (gemeente Leiden) & Maarten van 't Eind (gemeente Den Haag)
De gemeente Venlo heeft de afgelopen 2 jaar stappen gezet in de doorontwikkeling van beheer. Eén belangrijk onderdeel daarbij is ontwikkelend beheer, waarbij kapitaal intensief onderhoud wordt gecombineerd met beleidsopgaven en initiatieven uit de samenleving. De impact is breed: nieuwe processen, ondersteunende tools, nieuwe rollen, kennis en vaardigheden, bestuurlijke opgave en verantwoording en financiën.
De praktijk blijkt weerbarstig, wij gaan in op dilemma’s en uitdagingen die wij in de praktijk ervaren. Met deelnemers aan de sessie gaan wij in gesprek over ervaringen en tips hoe om te gaan met deze uitdagingen.
Sprekers: Stephan Nijveld (gemeente Venlo) & Eric Moonen (Antea Group)
Natuur maakt ons schatrijk. Ze voorziet ons van frisse lucht, drinkbaar water, grondstoffen, voedsel, gezondheid, rust en ontspanning. Natuur brengt geluk en verhoogt zelfs de waarde van vastgoed. Bovendien beschermt ze ons tegen ziekten, plagen, droogte en extreem weer. Ze verbindt ons met onszelf en met elkaar.
Steeds meer overheden, bedrijven, maatschappelijke organisaties, burgerinitiatieven, kennisinstellingen en jongeren omarmen daarom een gemeenschappelijk doel: een natuurinclusieve samenleving in 2050. Dit betekent het toevoegen, versterken en verrijken van natuur waar we dagelijks leven, wonen, werken, reizen, spelen en recreëren.
Dit heeft directe gevolgen voor het beheer van de openbare ruimte. Er liggen talloze kansen op het gebied van gezondheid, welzijn, klimaatadaptatie, infrastructuur en woningbouw. Ook inwoners en burgerinitiatieven spelen een rol bij de ontwikkeling en het beheer van groene speel- en ontmoetingsplekken, buurtmoestuinen, adoptiegroen, tegelwipacties etc. Hoewel deze initiatieven prachtige resultaten opleveren, verloopt de praktijk niet altijd makkelijk.
In deze interactieve workshop van Collectief Natuurinclusief en IVN Natuureducatie delen we inspirerende voorbeelden en verkennen we samen met jou de kansen en belemmeringen voor het beheer van een natuurinclusieve openbare ruimte. Na het volgen van deze workshop heb je inzicht in de meest voorkomende drempels die beheerders én groene burgerinitiatieven ervaren, en belangrijker nog, hoe deze te overwinnen!
Sprekers: Linda IJmker (IVN) & Daan Helming (Collectief Natuurinclusief)
De gemeenten Haarlem en Zandvoort nemen hun verantwoordelijkheid duurzaam en circulair te handelen. Daarbij gelden tal van kaders. Een aantal kaders zijn opgesteld in MRA verband (het samenwerkingsverband van de Metropoolregio Amsterdam), onder meer: in 2025 moet 50% van de inkoop en aanbestedingen circulair zijn en in 2030 100 procent, ieder jaar is ten minste één aanbesteding in de openbare ruimte uitgevraagd in plastic (gerecycled) straatmeubilair en worden minimaal de GWW richtlijnen gevolgd. Daarnaast kennen de gemeenten ook aanvullend duurzaamheidsbeleid en gelden voorschriften voor esthetische vormgeving en een leefbare omgeving.
Met dit als bagage moet de beheerder aan de slag. Lukt dat hem of haar? Wat voor olifanten zijn er op de weg? Lopen onze afspraken voldoende in de pas met de uitvoering praktijk? Als je circulair aanbesteed, kun je dan ook circulair uitvoeren? Daarover gaat deze workshop.
Haarlem en Zandvoort delen ervaringen vanuit de projectorganisatie. Daarbij is een belangrijke rol weggelegd voor de ingenieursbureaus en de aannemers die als ketenpartners en een gezamenlijk duurzaamheidsmanagementplan invulling geven aan het beleid. Na een inleiding voeren we aan de hand van stellingen de discussie en wisselen ervaringen uit. Met als slot een conclusie, hoe verder om te komen tot volledig circulair beheer?
Sprekers: Lex Hendriksen (gemeente Haarlem), Douwe Smit (gemeente Haarlem) & Chris van Vliet (Sweco)
De infrastructuur en de openbare ruimten in Nederland worden ouder, waardoor risico’s oplopen. Bruggen of wegen komen bijvoorbeeld al regelmatig in het nieuws omdat ze niet tijdig vervangen kunnen worden, hun functie niet meer volledig kunnen vervullen en in het ergste geval moeten worden afgesloten. Beheerders van steden, dorpen en infra staan dan ook voor een omvangrijke renovatie- en vervangingsopgave, wat afgelopen najaar met het 2e prognoserapport van TNO werd onderbouwd.
Wanneer we de huidige aanpak niet wijzigen constateren we tegelijkertijd dat we tegen grenzen aanlopen ten aanzien van wat kan, de bereikbaarheid, het tempo en het personeel. Een systeemverandering is nodig en zo’n slimmere en positieve aanpak is ook mogelijk! Om die reden is in Noord-Holland al vanaf begin 2023 een samenwerking gezocht om de renovatie- en vervangingsopgave van onze kapitaalgoederen samen anders te doen.
Vanuit de gezamenlijke aanpak Samen Slimmer Renoveren en Vervangen werken in Noord-Holland gemeenten, provincie en landelijke infrabeheerders samen om tot een nieuwe aanpak te komen om de toenemende renovatie- en vervangingsopgave te kunnen waarmaken. In deze deelsessie nemen Annemarij Kooistra (Amsterdam), Djorn Noordman (Haarlem) en Mohammad Sadar (Medemblik) jullie mee in de opgaven die spelen en hoe een gezamenlijke aanpak hen daarbij gaat helpen.
Sprekers: Annemarij Kooistra (gemeente Amsterdam), Mohammad Saber (gemeente Medemblik) & Djorn Noordman (gemeente Haarlem)
Als we vanuit de bestaande kaders (frames) naar de openbare ruimte blijven kijken, is het heel moeilijk om de openbare ruimte de transformatie te laten doormaken die nodig is. De opgaven van vandaag en morgen vragen om een ander perspectief op de openbare ruimte, de waarde van onze assets, en het beheer en onderhoud daarvan. Social Designers zetten zich in om opgaven vanuit verschillende perspectieven en te benaderen en de kaders op te rekken. In deze deelsessie geven we middels prikkelende voorbeelden, een leuke werkvorm en concrete handvaten voor toepassing, een kijkje in de wereld van Social Design en wat dat zou kunnen betekenen voor beheer en onderhoud en de opgave(n) waar we voor staan.
Sprekers: Eva Dijkema & Joost Meijer (Twijnstra Gudde)
Voer uw Google Map API in via het Thema-instellingenpaneel.
