Nationaal Congres
Beheer Openbare Ruimte 2026

De openbare ruimte in Delft staat onder druk. Meer functies, meer wensen, minder plek. Hoe maak je daarin scherpe en verdedigbare keuzes zonder alles dicht te regelen? In deze interactieve sessie gaan we graag het gesprek met je aan over de Delftse Visie op de Openbare Ruimte die richting geeft én ruimte laat.
Een visie die helpt bij afwegingen in de buitenruimte: wat krijgt prioriteit, wat kan samen en wat past simpelweg niet? Deze sessie is voor iedereen die worstelt met schaarste, keuzes maken en verwachtingen in de openbare ruimte.

Schoonheid is een onbenutte kracht voor het werkend maken van de transities in de openbare ruimte. Deze grote veranderingen, zoals de energietransitie en mobiliteitstransitie, zijn vaak onterecht puur functioneel en technisch ingestoken. In hoeverre zouden deze transities sneller kunnen gaan als we ook meer aandacht voor de schoonheid en de ziel ervan zouden hebben?

Er heerst een taboe op esthetisch denken rondom deze onderwerpen, omdat we over assets denken in termen van functionaliteit, makkelijk te onderhouden en betaalbaarheid. Maar wordt het daardoor ook niet lelijk, zielloos en dus minder aantrekkelijk? Wat als we de wereld van ontwerp, esthetiek en assetmanagement meer naar elkaar toe zouden brengen? En wat als je niet alleen functioneel zou kijken waar assets geplaatst worden, maar ook door de ogen van bewoners?

Dat zijn de vragen waarmee we tijdens deze interactieve sessie aan de slag gaan.

AI verandert de manier waarop we de openbare ruimte inspecteren. Waar vroeger een schouwboek en indruk de basis vormden, levert beeldherkenning nu objectieve, fijnmazige data over de kwaliteit van de openbare ruimte. Tijdens deze sessie demonstreren we aan de hand van praktijkvoorbeelden hoe AI de “ogen” vormt van het beheer – door straatbeelden live te analyseren. Je ziet direct hoe algoritmen afwijkingen detecteren en hoe deze vertaald worden naar beheersinformatie.

Duurzaam beheer is toekomstbestendig beheer. Maar wat verstaan we onder duurzaam beheer en hoe implementeer je duurzaamheid in een beheerorganisatie? Wat betekent het per fase van het iAmPro-model om duurzaamheid structureel te? Welke duurzaamheidsdoelen stel je, welk beleid hoort daarbij en welke strategie hanteer je om deze doelen SAMEN te realiseren? En hoe zorg je ervoor dat dit beleid daadwerkelijk landt in de projecten en uitvoering. En hoe monitor je de voortgang en stuur je tijdig bij?

Een belangrijke succesfactor hierbij is de mens. Beheerders zijn primair verantwoordelijk voor het in stand houden van het areaal en zijn daarom vaak gericht op zekerheid en continuïteit. Dat kan wringen met de noodzaak om te vernieuwen om duurzaamheidsdoelen te behalen. Hoe ga je daarmee om? En hoe zorg je dat duurzaam werken een vanzelfsprekend én positief onderdeel wordt van het dagelijks werk?

Programmamanager Duurzame Infrastructuur Frans Noordberger deelt hoe dit binnen de beheerorganisatie van de provincie Noord-Holland wordt aangepakt en geïmplementeerd.

In het Bagijnhof was wateroverlast bij hevige regen. Dit rioolprobleem kon opgelost worden met een aanpassing van het stelsel. Door in- en externe factoren veranderderde in het voortraject de scope van het project diverse malen. We nemen je mee in de tijdlijn van dit "kleine" project en gaan daarna een kijkje nemen bij het resultaat.

Om grip te krijgen op je assets, processen en de complexe opgaven in (het beheer van) de buitenruimte stappen steeds meer organisaties over op assetmanagement. Samen met overheden heeft CROW het iAMPro-model voor Assetmanagement ontwikkeld. Dit model biedt organisaties een eenduidige structuur en taal en helpt met de samenwerking. Maar wat staat er eigenlijk allemaal in dat model? Hoe werkt het? En ook belangrijk: hoe pas je het toe in de organisatie?

Tijdens deze sessie neemt CROW je mee in hoe het model eruitziet en werkt. De provincie Fryslân laat vervolgens zien waarom en hoe zij met assetmanagement (willen) werken. Provincie Fryslân is in 2024 gestart met het implementeren van het iAMPro-model. Zij vertellen over hoe ver ze zijn met de implementatie, welke acties zij hebben ondernomen om de organisatie mee te krijgen in de werkwijze, de valkuilen en welke lessen zij hebben geleerd.
Tijdens de sessie krijg je zowel hulpmiddelen als praktijkervaringen aangereikt rondom het iAMPro-model. Wil je een goede start maken met de implementatie van assetmanagement in jouw organisatie? Kom dan zeker naar deze sessie.

Hoe ziet onze openbare ruimte eruit als we gezondheid als belangrijkste pijler zouden zien? Dan zou er veel meer plek zijn voor bewegen, ontmoeten en spelen, maar ook voor meer en diverser groen. Zo’n openbare ruimte is niet alleen functioneel, maar ook veerkrachtig, biodivers en aantrekkelijk voor mens én dier.

Biodiversiteit en onze gezondheid zijn 1 op 1 gekoppeld en beheer kan hier een significante bijdrage aan leveren. Om biodiversiteit te versterken is het belangrijk dat we natuurvolgend gaan onderhouden. Het is een manier van werken waarbij we de natuurlijke processen als uitgangspunt nemen. We sturen op ecologische veerkracht, diverse ecosystemen en bodemgezondheid binnen het bereik wat de functies toelaten, waarbij we bewust groenonderhoud uitvoeren.

We bespreken hoe groenonderhoud kan bijdragen aan gezondheid en laten daarna aan de hand van voorbeelden uit het natuurvolgend bomenbeheer van Arnhem zien hoe je hiermee aan de slag kunt.

Sturen op waarden in de openbare ruimte is flink in ontwikkeling. Want hoe geef je invulling aan verschillende maatschappelijke opgaven als biodiversiteit, gezondheid en veiligheid? Hoe maak je daarin afwegingen om zoveel mogelijk (maatschappelijke) waarde te creëren? Een grote vraag waar veel gemeenten mee bezig zijn, maar ook nog zoekende in zijn. Deze sessie gaat over zowel de theorie als de praktijk van waardensturing.

We laten wetenschappelijke inzichten zien uit de reeks masterclasses vanuit Managing Public Space (MPS) in 2025. Wat is eigenlijk een ‘waarde’ en hoe kan je die monitoren? Daarna gaan we door op de praktijk. Aan de hand van een casus laten we zien hoe waardensturing in de praktijk kan werken.

We hopen je na te laten denken wat waardensturing voor jou kan betekenen. Ook bieden we verschillende handvatten om er na deze interactieve sessie mee verder te gaan.

De tijd van 'alles repareren' is voorbij. De opgaven in de openbare ruimte zijn groot, terwijl middelen, mensen en tijd beperkt zijn. Hoe zorgen we dat we onze leefomgeving veilig, beschikbaar en betaalbaar houden?

In deze deelsessie laten we zien hoe gemeente Zaanstad met risicogestuurd beheer toekomstgericht invulling geeft aan beheer van wegen, beweegbare bruggen en civiele kunstwerken. Door risico’s expliciet te maken, lukt het om beter te prioriteren en beter te leren. Deze deelsessie wordt gefaciliteerd door Kees Kraaijenbosch van de gemeente Zaanstad, Hans Droogh van Clarify Risk Management en Chris Nijenhuis van Arcadis en mede namens technische dienstverlener Equans.

Wat was de aanleiding en de urgentie om een integrale vervangingsplanning wegen, water en riool voor gemeente Bergen (L) op te stellen? We nemen je mee in de aanleiding, uitwerking van een integrale vervangingsplanning die in samenwerking tussen gemeente Bergen (L) en Sweco tot stand is gekomen. Daarnaast nemen we je mee in de betaalbaarheid van de opgave en hoe gemeente Bergen (L) dit heeft opgezet.

In de City Deal Openbare Ruimte is het fundament gelegd: wat stedelijk programmeren is, welke stappen erbij horen en welke instrumenten we nodig hebben. Platform ISOR gaat verder. Gemeenten uit heel Nederland, werken samen met CROW en het Rijk aan de doorontwikkeling en toepassing in de praktijk. Ons doel: opschaling, zodat stedelijk programmeren geen niche blijft, maar een vanzelfsprekend onderdeel wordt van gemeentelijke sturing en besluitvorming.

Gemeente Utrecht laat de urgentie zien van stedelijk programmeren in relatie tot de stapeling van ambities en doelstellingen. En waar sta je zelf eigenlijk? Gezamenlijk verkennen we aan de hand van een aantal kenmerken hoe ver Nederland eigenlijk is met stedelijk programmeren.

Een goed handboek voor de openbare ruimte biedt niet alleen houvast bij inrichting en ontwerp, maar neemt ook een deel van de communicatieopgave uit handen. Waar de technische assets in handboeken en beheer nu vaak nog leidend zijn, vraagt toekomstgericht beheer om een andere insteek. Uiteindelijk draait beheer van de openbare ruimte niet om het object zelf, maar om het realiseren van een toekomstbestendige en gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier. Maar hoe kun je met een handboek concreet sturen op een gezonde openbare ruimte?

Samen met een adviseur van Planterra ga je aan de slag met het opstellen van richtlijnen voor een gezonde openbare ruimte in jouw gemeente. Je leert bestaande ambities en doelen in je eigen gemeente omzetten naar concrete richtlijnen voor directe toepassing in ruimtelijke projecten.

Ook krijg je inzicht in toekomstbestendig beheer in de praktijk door een gemeente die actief met een HIOR werkt. Hoe gaat sturen op waardes in de projecten en welke rol spelen concrete richtlijnen en een handboek hierin?

Zijn we als beheerorganisaties klaar voor de toekomst, met alle opgaven en transities die een plek moeten vinden in de openbare ruimte? Antea Group onderzocht hoe beherend Nederland ervoor staat. In deze sessie delen we inzichten uit het grootste landelijke beheeronderzoek: met ervaringen van ruim 450 professionals en de ‘best practices’ van de Kopgroep Beheer.

De druk op de openbare ruimte neemt toe en de rol van de beheerder verandert: strategischer, datagedrevener en meer waardengestuurd. Echter bijna 50% werkt nog aan de basis op orde en 25% vindt de eigen organisastie niet klaar voor de toekomst.

We bespreken de belangrijkste leerpunten samen met een gemeente uit de Kopgroep Beheer. Hoe maak je jouw organisatie weerbaar en toekomstbestendig, welke stappen kun je zetten?

Welke plek krijgen beheer- en beleidsplannen onder de Omgevingswet? Welk plan laat je nog door de raad vaststellen?

De Omgevingswet brengt een fundamentele verschuiving met zich mee: van sectorale naar integrale planning en besluiten. De kernvraag die gemeenten bezighoudt is helder: waar belanden beheer- en beleidsplannen in het nieuwe Beleidshuis-model, en welke gevolgen heeft dit voor rollen en eigenaarschap? Wie hebben de bevoegdheid om plannen vast te stellen, het college of de raad? En hoe zorgen we voor onderlinge betrokkenheid? In de gemeente Heumen zijn al flinke stappen gemaakt, we nemen jullie hier graag in mee.

Nederland staat voor een grote vervangings- en renovatieopgave, terwijl technisch personeel steeds schaarser wordt. Ook bij ogenschijnlijk overzichtelijke projecten in de openbare ruimte lopen gemeenten en provincies hier tegenaan. De vraag is: hoe pakken we dit echt anders aan?

Naast techniek is juist het mensenwerk doorslaggevend. We presenteren de evaluatie van een innovatieve methodiek voor relationeel aanbesteden, waarin samenwerking en vakmanschap centraal staan. Met samenwerkingsassessments inclusief competenties wordt de fit tussen projectteams in de aanbesteding gevalideerd beoordeeld, zodat kan worden gegund op samenwerkingspotentie. Tegelijkertijd is de tenderinspanning teruggebracht van duizenden uren naar slechts enkele tientallen.

Veel overheden zoeken naar meer ruimte voor samenwerking, vertrouwen en de menselijke maat. Deze aanpak laat zien dat het kan – en dat het loont. Relationeel aanbesteden biedt een sterke basis voor projecten met onzekerheden, veel stakeholders en een grote afhankelijkheid van onderling vertrouwen en sociale veiligheid. Minder verspilling, meer werkplezier en betere resultaten: dat is de beweging in inkoop en projectaanpak waar we samen naartoe werken.

We weten inmiddels dat groen van waarde is: voor gezondheid, klimaatadaptatie en een fijne leefomgeving. We sturen in onze besluiten over ontwikkeling, beheer en onderhoud van bouw en infra echter nog vaak niet op die waarde.

De waarde van groen blijft te vaak hangen in kwalitatieve bewoordingen. Terwijl die waarde óók financieel te onderbouwen is. Wat gebeurt er als we niet redeneren vanuit kosten, maar vanuit baten? Welke strategische keuzes worden dan logisch? Welke investeringen zijn dan ineens verdedigbaar? En hoe helpt dat om meer ruimte te creëren voor groen binnen bestaande budgetten en opgaven?

In deze sessie maken we de baten van groen zichtbaar. We gaan in gesprek over het benutten van deze baten in strategische en tactische afwegingen rond ontwikkeling, beheer en onderhoud. We bekijken hoe we moeten samenwerken, hoe we kunnen sturen en wat dat betekent voor onze interne processen. We bieden je handvatten om groen niet langer als kostenpost te zien, maar als strategische investering.

Beheer als toekomstbestendig monument: waardevol, belangrijk en bestand tegen de uitdagingen van morgen. De opgaven voor het beheer van de openbare ruimte liggen onder andere op het gebied van duurzaamheid, biodiversiteit en circulariteit. Dat vraagt om organisatieverandering, een andere omgang met data en informatie, en vooral nieuwe vormen van samenwerking.

Juist op dat laatste punt broeit het in Brabant. Gemeenten kiezen steeds vaker voor integrale uitvragen en zoeken vernieuwende samenwerking met partijen die actief zijn in het beheer van de openbare ruimte. Ze werken vanuit een gedeeld belang om de uitdagingen het hoofd te bieden, met oog voor de positie van zowel marktpartijen als de sociale werkvoorziening.
 
De gemeente treedt daarin op als regisseur, met samenwerking als uitgangspunt. Iedere partij levert vanuit zijn eigen rol, verantwoordelijkheid en expertise een bijdrage aan de opgaven van vandaag én morgen. Het is een ontwikkeling die in Brabant duidelijk vorm krijgt, maar potentie heeft om breder toegepast te worden.

De vraag van een gemeenteraadslid – “hoeveel koeler wordt het met extra bomen op pleinen?” – was de start van een pilot in stadsdeel Laak. Samen met de beleidsmedewerker bomen van de gemeente Den Haag werd gewerkt aan toekomstgericht boombeheer.

Het doel was een digitale, datagedreven bomentool. Met deze tool krijgen we inzicht in de ecosysteemdiensten van bomen. Zo kunnen we beter onderbouwde keuzes maken. De tool combineert data en ecosysteemwaarden met 2D- en 3D-visualisaties in een Digital Twin. Ook integreert hij gegevens uit andere domeinen. Thema’s zoals de 3-30-300-regel, de Haagse groennorm, beleid en beheer, en de juiste boom op de juiste plek krijgen hierin een plek.

In deze sessie laten we het proces en de ontwikkeling zien. We delen schokkende én positieve inzichten. Door deze aanpak krijgen bomen en groen een stevige positie aan de onderhandelingstafel van de openbare ruimte.

Extreme weersomstandigheden maakt de stad kwetsbaar en dat raakt ons allemaal: bewoners, bedrijven en overheden. Daarom zoeken overheden, ondernemers en kennisinstellingen naar nieuwe praktisch toepasbare oplossingen om de stad toekomstbestendig te maken en daarmee overlast en schade van water te beperken en de leefbaarheid te verbeteren. Want hoe kunnen straten en wijken extremere weersomstandigheden beter opvangen, ook in de toekomst? En hoe zorgen we dat we ook in langdurige periodes van droogte genoeg water hebben?

Op The Green Village kunnen innovaties in een regelluwe omgeving worden getest, verbeterd en gedemonstreerd. Door dit in een vroeg stadium te doen leren we eerder lessen die de stap en sprong naar grootschalige toepassing mogelijk maken.

Maar hier stopt het niet. We hebben ook twee andere TU Delft fieldlabs vanuit het VPdelta innovatieprogramma: Flood Proof Holland en Diergaarde Blijdorp. VPdelta stimuleert en versnelt innovatie voor een klimaatbestendige omgeving door startende ondernemers in staat te stellen prille producten te testen, te verbeteren en aan anderen te tonen. Dit gebeurt in verschillende proeftuinen en in proefprojecten met partners.

Het Museum Prinsenhof Delft transformeert en de tuinen transformeren mee. Decennialang waren ze bijzaak. Nu worden ze weer drager van betekenis. De gemeente Delft en het Prinsenhof herstellen samen de historische gelaagdheid van deze plek en verbinden die met urgente opgaven van vandaag: biodiversiteit, water, bezoekersstromen en duurzaam beheer.

Onder leiding van Steven Delva en DELVA Landscape Architecture & Urbanism worden vergeten tijdslagen zichtbaar gemaakt en vertaald naar een eigentijds ontwerp en beplantingsplan.

Geen reconstructie, maar een levend landschap. Een tuin die het verleden laat beleven en de toekomst laat groeien.