Op dinsdag 24 maart 2026 vormde het historische hart van Delft het decor voor de dertiende editie van het Nationaal Congres Beheer Openbare Ruimte (NCBOR). In een tijd waarin energietransitie, vervangingsopgaven en biodiversiteitsherstel elkaar in hoog tempo opvolgen, stond één vraag centraal: hoe voorkom je dat beheer een statisch museumstuk wordt – en zorg je dat het een monument in beweging blijft?
Erfgoed als congresdecor
Het plenaire programma vond plaats in de imposante Oude Kerk, beter bekend als de “Scheve Jan”. En onder de deelnemers van NCBOR vermoedelijk ook als Koude Kerk. Want wat was het fris daarbinnen!
De organisatie had daar overigens op geanticipeerd: deelnemers waren vooraf geïnformeerd over warme kleding en er lagen fleecedekentjes klaar, die na afloop een bestemming kregen bij de plaatselijke daklozenopvang.
De historische setting sloot goed aan bij het jaarthema van deze editie: ‘Omgaan met veranderingen: beheer als monument’. met oog voor noodzakelijke aanpassing. Tijdens het congres werd gezocht naar richting, inspiratie en vooral concrete handvatten om het vak toekomstbestendig te maken.
Ook andere locaties in de Delftse binnenstad, waaronder het Meisjeshuis en Museum Lambert van Meerten, maakten deel uit van het congresdecor. Na afloop van het plenaire ochtendprogramma werden de deelnemers verrast door Reinier, die hen vanaf het water muzikaal begeleidde richting de deelsessies op andere plekken in de stad. Doordat de locaties op loopafstand lagen, verplaatsten deelnemers zich gedurende de dag gemakkelijk door de binnenstad, van plenaire verdieping naar inhoudelijke sessies. Na afloop van het plenaire
Verandering begint bij mensen
Dagvoorzitter Pieter Litjens (directeur CROW) opende samen met wethouder Frank van Vliet het congres met een duidelijke boodschap: beheer is geen sluitpost, maar een strategische factor in maatschappelijke opgaven. Relevant blijven vraagt ontwikkeling.
Filosoof en cabaretier Paul Smit gaf daar in zijn keynote een andere invalshoek aan. Met humor en vaart nam hij de zaal mee in de werking van het brein. Waarom houden mensen vast aan het bekende? Wat gebeurt er als routines worden doorbroken? En waarom mislukken veranderingen zo vaak, ondanks goede plannen?
De kern van zijn verhaal: systemen veranderen is één ding, gedrag veranderen iets anders. Wie begrijpt hoe mensen reageren op verandering, vergroot de kans dat vernieuwing daadwerkelijk landt.
Van koers bepalen tot straatniveau
In de deelsessies werd duidelijk hoe breed het beheervak inmiddels is geworden. Het gesprek ging over prioriteren in tijden van schaarste, over het laten meewegen van maatschappelijke waarden in besluitvorming en over het slimmer bundelen van vervangingsopgaven. Beheer vraagt steeds vaker om strategische keuzes in plaats van automatische vervanging.
Ook de organisatie van het vak zelf lag onder de loep. Assetmanagement, duurzaamheid en programmatisch werken kwamen naar voren als manieren om grip te houden op kwaliteit en kosten. De relatie met de markt werd daarbij nadrukkelijk anders gepositioneerd: minder tegenover elkaar, meer in samenwerking.
Op straatniveau kreeg die beweging concreet vorm. Een rioolvervanging die uitgroeit tot een integrale herinrichting. Datagedreven boombeheer dat helpt om groen strategisch in te zetten. Groen dat niet langer alleen onderhoud vraagt, maar waarde toevoegt. En het ongemakkelijke maar noodzakelijke gesprek over risico’s: niet alles kan onmiddellijk worden opgelost.
Innovatie en leefkwaliteit liepen als rode draad door de dag. Kunstmatige intelligentie als hulpmiddel bij inspecties, aandacht voor gezondheid en biodiversiteit, en de vraag of het in alle functionele opgaven ook nog over schoonheid mag gaan.
Beheer in beweging
Wie de theorie wilde verruilen voor de praktijk, kon aansluiten bij een van de twee excursies. Daarmee verplaatste het gesprek zich letterlijk naar buiten, de stad in.
De inspiratietour naar The Green Village begon al met een opvallend vervoermiddel: per tuktuk werden deelnemers naar het testterrein op de TU Delft-campus gebracht. Het zorgde voor energie en nieuwsgierige blikken onderweg. Op locatie werd zichtbaar hoe innovaties voor klimaatadaptatie op ware schaal worden getest. Waterberging, hittebestrijding, circulaire materialen. Geen beleidsnota’s, maar proefopstellingen en experimenten in de buitenlucht. Hier werd duidelijk hoe beheer en onderzoek in de praktijk nauw met elkaar samenwerken aan nieuwe oplossingen.
De tweede excursie voerde deelnemers naar de Prinsentuinen, waar een andere laag van het vak centraal stond. In deze historische groenstructuur werd duidelijk hoe zorgvuldig beheer het verleden niet alleen bewaart, maar ook toekomstwaarde geeft. Erfgoed, biodiversiteit en hedendaags gebruik komen hier samen in één beheeropgave. De rondleiding maakte zichtbaar hoe keuzes in onderhoud en inrichting bijdragen aan zowel cultuurhistorische kwaliteit als ecologische versterking.
Beide excursies onderstreepten wat gedurende de hele dag voelbaar was: beheer speelt zich niet alleen af op papier of in systemen, maar in de fysieke leefomgeving zelf.
Beheer als strategische pijler
Tijdens de afsluiting overheerste één conclusie: beheer moet meebewegen. Niet als sluitstuk van beleid, maar als strategische pijler onder maatschappelijke ambities. Beheer als monument betekent koesteren wat waardevol is én durven aanpassen waar dat nodig is.
Een feestelijk moment tijdens de plenaire afsluiting was de prijsuitreiking van ‘Expeditie Partner’, een digitale speurtocht die deelnemers gedurende de dag langs alle partners leidde. Met een derde prijs voor Mark van Houte (Haskoning) en een tweede prijs voor Yurdagül Simsek (Nobralux) – beiden gingen met een Delfts cadeaupakketje naar huis – en een eerste prijs voor Daphne Prins (Gemeente De Ronde Venen). Zij had de hoofdprijs te pakken: gratis toegang voor NCBOR 2027. Helaas was zij al vertrokken, maar de gouden envelop ontvangt zij uiteraard alsnog.
Traditiegetrouw werd ook vooruitgekeken. Voor 2027 is er op dit moment nog geen gastgemeente. Zonder gastgemeente geen NCBOR – de oproep staat dan ook nadrukkelijk open. Ben of ken jij een geschikte gastgemeente? Neem dan contact op via congressen@crow.nl.
De dag werd afgesloten met de NCBORrel, waar de akoestische klanken van Moon About voor een warme, muzikale omlijsting zorgden. Onder die klanken werden gesprekken voortgezet en nieuwe verbindingen gesmeed. Wat in Delft vooral duidelijk werd: het beheervak is allesbehalve statisch. Het monument leeft – en beweegt mee met de tijd.
We zien je graag in 2027. Het blijft nog even een verrassing waar en wanneer dat is, maar we houden je op de hoogte!